Największy producent regałów metalowych w Europie - Metalkas

 

Szukałem regału metalowego do piwnicy. Zwyczajna sprawa, prawda? Trochę narzędzi, stare słoiki po ogórkach, narzędzia, sprzęt narciarski wyciągany raz w roku - klasyka polskiej piwnicy. Wszedłem do internetu z myślą, że kupię coś pierwszego z brzegu, byle się nie rozleciało po pół roku. I tu zaczyna się cała historia, bo zamiast wpaść na kolejny sklep z regałami "no name" prosto z Chin, trafiłem na polską markę Metalkas. Kupiłem solidną szafę metalową za 189 zł (wielkość 180x160x60, także niemałą). I szczerze mówiąc, nie spodziewałem się, że przy okazji odkryję firmę, która jest największym producentem regałów metalowych w całej Europie. Serio, w całej Europie, nie w Polsce. Postanowiłem więc pociągnąć temat głębiej, bo im więcej czytałem, tym bardziej byłem zaskoczony skalą tego biznesu.

W tym artykule opowiem przede wszystkim o firmie, która stoi za tym regałem, jej historii sięgającej lat 50., mocach produkcyjnych, zakładach w Bydgoszczy i o tym, jak polski producent radzi sobie na rynku zdominowanym przez tanią azjatycką konkurencję. Bo to akurat jest historia, którą warto znać, jeśli zależy Wam na tym, żeby Wasze pieniądze zostawały w polskiej gospodarce.

Kim jest Metalkas? Polska firma, o której powinniście wiedzieć więcej

Metalkas to nie jest jakiś nowy gracz na rynku, który pojawił się znikąd i zaczął sprzedawać regały przez internet. To firma z ponad 65-letnią tradycją, rodzinna spółka produkcyjna działająca w oparciu o polski kapitał. Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na oficjalnej stronie firmy, jest to intensywnie rozwijająca się rodzinna spółka produkcyjna z polskim kapitałem, a doświadczenie i wiedza przekazywane z pokolenia na pokolenie doprowadziły ją do ugruntowanej pozycji na rynku międzynarodowym oraz uznania wśród klientów.

To akurat robi wrażenie samo w sobie. W czasach, kiedy większość znanych nam marek zmienia właścicieli co kilka lat, ta firma funkcjonuje od dziesięcioleci w rękach jednej rodziny. Historia zaczęła się naprawdę skromnie. Zgodnie z danymi firmy początki sięgają 1957 roku, kiedy powstała kasetka metalowa z podwójnym dnem. Proste, ale przemyślane rozwiązanie do przechowywania wartościowych rzeczy. Od tamtej pory minęło niemal siedem dekad, a firma z małego wytwórcy kasetek przekształciła się w potentata produkcyjnego.

I nie mówię tu o marketingowej przesadzie. Firma podaje wprost, że na przestrzeni lat w jej zakładach powstały dziesiątki milionów regałów, innych mebli metalowych, drabin oraz sejfów. Dziesiątki milionów, to liczba, która robi wrażenie, zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę, że mówimy o produktach wytwarzanych głównie w jednym mieście, w jednym kraju.

Bydgoszcz jako serce produkcji - moce fabryczne, które robią wrażenie

Skoro już wiemy, że to nie jest firma z importu, tylko realny polski producent, warto zapytać: gdzie to wszystko faktycznie powstaje? Odpowiedź brzmi - w Bydgoszczy. To właśnie tam, w województwie kujawsko-pomorskim, znajduje się serce produkcyjne Metalkas.

Skala tej produkcji jest naprawdę imponująca. Według danych firmy, rozwój i utrzymanie najwyższej jakości produktów możliwe jest dzięki trzem nowoczesnym parkom maszynowym zlokalizowanym na terenie Bydgoszczy, a tereny zakładu obejmują w sumie ponad 42 tysiące metrów kwadratowych. Dla porównania, to powierzchnia porównywalna z kilkoma dużymi halami targowymi postawionymi obok siebie. To nie jest mała manufaktura gdzieś na zapleczu, tylko realny kompleks przemysłowy.

A za tą powierzchnią stoją ludzie. Firma zatrudnia ponad 500 pracowników. Pięćset osób w jednym mieście, pracujących przy produkcji regałów, mebli metalowych, sejfów i drabin, to konkretne miejsca pracy dla polskich rodzin, konkretne pensje wydawane potem w lokalnych sklepach, konkretny wkład w budżet gminy i regionu poprzez podatki. Kiedy kupujemy regał od takiej firmy, nie wspieramy anonimowej fabryki gdzieś na drugim końcu świata, tylko realnie zasilamy lokalną gospodarkę, konkretne rodziny w Bydgoszczy i okolicach.

Co ciekawe, firma nie spoczywa na laurach mimo tak długiej historii. Deklaruje, że stale inwestuje w rozwój wszystkich zakładów produkcyjnych, wdraża nowoczesne technologie i współpracuje z instytucjami naukowymi oraz laboratoriami badawczymi przy opracowywaniu nowych rozwiązań. To pokazuje, że mimo statusu lidera, firma cały czas trzyma rękę na pulsie, zamiast po prostu żyć z wypracowanej przez lata renomy.

Największy producent regałów metalowych w Europie - to nie jest przesada

Tytuł tego artykułu może brzmieć jak typowy marketingowy chwyt, ale w tym przypadku ma pokrycie w faktach. Firma na swojej stronie internetowej opisuje się wprost jako największego producenta regałów metalowych w Europie, czołowego producenta drabin w Polsce oraz jednego z największych krajowych producentów mebli metalowych i sejfów.

Zastanówmy się przez chwilę, co to właściwie oznacza. Europa to nie jest mały rynek, to kontynent z dziesiątkami krajów, setkami producentów mebli i akcesoriów metalowych, od Niemiec przez Włochy po kraje skandynawskie, gdzie przemysł metalowy ma długą tradycję. Bycie liderem na takim rynku to nie jest coś, co przychodzi łatwo. Wymaga to lat inwestycji w park maszynowy, w logistykę, w relacje z dostawcami surowca, a przede wszystkim w zaufanie klientów. Zarówno tych indywidualnych kupujących pojedynczy regał do piwnicy, jak i dużych firm zamawiających wyposażenie magazynów hurtowo.

Skala eksportu też robi wrażenie. Firma podaje, że swoje wyroby dostarcza do 30 krajów na świecie, stale rozwijając zarówno ofertę, jak i współpracę lokalną oraz zagraniczną. Trzydzieści krajów to naprawdę szeroki zasięg. Oznacza to, że polskie regały metalowe z Bydgoszczy trafiają nie tylko na polski rynek, ale też stoją w magazynach, garażach, biurach i piwnicach w wielu innych zakątkach Europy i świata. To jest właśnie ten moment, w którym można śmiało powiedzieć: polski produkt podbija zagraniczne rynki, a nie odwrotnie.

Co jeszcze produkuje Metalkas? Nie tylko regały

Kiedy szukałem regału do piwnicy, myślałem, że trafiam na firmę specjalizującą się wyłącznie w regałach. Okazało się, że to spore uproszczenie. Metalkas ma znacznie szerszy asortyment, a regały to tylko jeden z filarów działalności.

Meble metalowe do domu, biura i warsztatu

Oprócz klasycznych regałów magazynowych, garażowych czy do spiżarni, firma produkuje całą gamę mebli metalowych. Mowa tu o szafach biurowych na dokumenty, szafach kartotekowych i aktowych, ale też o meblach socjalnych - szafkach do szatni, szafkach BHP, szafach gospodarczych czy skrytkowych, które można spotkać w zakładach pracy, szkołach czy przedszkolach. Do tego dochodzą meble warsztatowe - stoły warsztatowe, szafki narzędziowe, tablice perforowane do organizacji narzędzi. To pokazuje, że produkcja nie ogranicza się do rynku konsumenckiego, ale obejmuje też segment B2B, czyli wyposażenie dla firm, zakładów produkcyjnych i instytucji.

Sejfy i zabezpieczenia - od kasetki po luksusowe produkty

Pamiętacie, że firma zaczynała w 1957 roku od kasetki metalowej z podwójnym dnem? Ten segment działalności rozwinął się przez lata w poważną ofertę sejfów. Od prostych kasetek na pieniądze, przez sejfy domowe i biurowe, aż po certyfikowane sejfy klas odporności na włamanie i ogień. W ofercie znajdziemy też szafy i sejfy na broń, co jest o tyle istotne, że tego typu produkty podlegają ścisłym normom bezpieczeństwa i wymagają specjalistycznej wiedzy produkcyjnej.

Co ciekawe, firma poszła też w stronę segmentu premium. Powstała marka Grzenia - linia luksusowych sejfów, gdzie klient może samodzielnie zaprojektować swój produkt przy pomocy konfiguratora. To pokazuje, że firma nie boi się wychodzić poza tradycyjny, praktyczny segment i celować też w klientów szukających produktów designerskich, wysokiej klasy.

Drabiny aluminiowe pod marką Bayersystem

Kolejnym filarem działalności są drabiny aluminiowe, produkowane pod marką Bayersystem, która powstała na bazie wieloletniego doświadczenia spółki Metalkas i działa na rynku od ponad 15 lat. Oferta obejmuje zarówno proste drabiny domowe kilkustopniowe, jak i profesjonalne drabiny przemysłowe wielometrowe, spełniające normę europejską EN-131 i posiadające certyfikaty TÜV. To pokazuje, że firma nie ogranicza się do produktów "budżetowych", ale celuje też w segment profesjonalny, gdzie liczy się certyfikacja i bezpieczeństwo pracy na wysokości.

Do tego dochodzi jeszcze marka Hillagi - najmłodsza w portfolio, skupiona na prostszych, bardziej przystępnych cenowo drabinach domowych. Widać więc wyraźną strategię: firma nie sprzedaje wszystkiego pod jedną nazwą, tylko buduje portfolio kilku marek, z których każda celuje w inny segment rynku i inną grupę klientów.

Jak Metalkas radzi sobie z azjatycką konkurencją?

To pytanie, które chyba najbardziej mnie nurtowało, kiedy zacząłem drążyć temat. Bo przecież rynek regałów metalowych, podobnie jak większość rynków produktów masowych, jest dziś zalany tanimi towarami z Azji, głównie z Chin. Sklepy internetowe i platformy zakupowe uginają się od regałów za grosze, sprowadzanych kontenerami, sprzedawanych pod dziesiątkami różnych szyldów, ale często pochodzących z tej samej fabryki.

Jak w takich warunkach polska firma może być liderem na europejskim rynku regałów metalowych? Analizując dostępne informacje i patrząc na strategię firmy, można wskazać kilka konkretnych czynników, które prawdopodobnie o tym decydują.

Po pierwsze - jakość i certyfikacja. Firma podkreśla, że stosuje kilkuetapowy system kontroli procesu produkcji i inwestuje w najnowocześniejsze technologie. Na stronie sklepu widnieje też informacja o certyfikowanych produktach oraz ocena klientów na poziomie 4,8 na 5. W przypadku regałów metalowych czy drabin, na których stoją ludzie lub przechowywany jest ciężki sprzęt, jakość wykonania nie jest kwestią kosmetyczną, to kwestia bezpieczeństwa. Tania konkurencja z Azji często oszczędza właśnie na grubości blachy, jakości spawów czy powłoce antykorozyjnej, co widać po pierwszym roku użytkowania. Klient, który raz sparzy się na tanim regale, który się wygina pod obciążeniem, zwykle następnym razem szuka czegoś sprawdzonego.

Po drugie - logistyka i czas dostawy. Produkcja zlokalizowana w Polsce, konkretnie w Bydgoszczy, oznacza znacznie krótszy łańcuch dostaw niż w przypadku towaru płynącego statkiem z Azji tygodniami, a czasem miesiącami. To duża przewaga, zwłaszcza dla klientów biznesowych, którzy potrzebują szybko wyposażyć magazyn czy zakład pracy, oraz dla firm handlowych, które nie chcą zamrażać kapitału w towarze czekającym na statek.

Po trzecie - elastyczność i zamówienia indywidualne. Firma oferuje możliwość zamówień indywidualnych oraz współpracy przy zakupach hurtowych, co pozwala dopasować się do potrzeb konkretnego klienta biznesowego. Czegoś, czego duzi azjatyccy producenci masowi zwykle nie oferują na małą skalę.

Po czwarte - skala produkcji, która obniża koszty. Trzy parki maszynowe, ponad 42 tysiące metrów kwadratowych powierzchni zakładów i ponad 500 pracowników to skala, która pozwala firmie konkurować cenowo, mimo produkcji w Polsce, gdzie koszty pracy są wyższe niż w Azji. Bez takiej skali trudno byłoby oferować regał metalowy w cenie porównywalnej z importowanym odpowiednikiem, a jednak zachowującej znacznie wyższą jakość wykonania.

Po piąte - zaufanie budowane latami i eksport. Trudno w kilka lat zbudować markę, która eksportuje do 30 krajów. To efekt dekad pracy, budowania relacji z dystrybutorami, uczestnictwa w targach branżowych i stałego doskonalenia produktu. Marka, która istnieje od 1957 roku, ma po prostu inny rodzaj wiarygodności niż anonimowa fabryka bez historii, sprzedająca pod zmieniającymi się nazwami.

W tym wywiadzie właściciel firmy ciekawie to wszystko tłumaczy:

Warto też zauważyć, że coraz więcej polskich konsumentów i firm świadomie wybiera produkty krajowe, kierując się nie tylko jakością, ale i chęcią wspierania lokalnej gospodarki. W czasach, gdy tematy takie jak niezależność łańcuchów dostaw czy bezpieczeństwo gospodarcze stały się bardzo aktualne, posiadanie w Polsce dużego, sprawnego producenta w tak podstawowej branży jak wyposażenie magazynowe i metalowe to spory atut.

Dlaczego warto zwracać uwagę na to, co kupujemy

Wracając do mojego regału za 189 zł - to była z pozoru drobna, codzienna decyzja zakupowa. Ale te drobne decyzje, mnożone przez tysiące klientów miesięcznie, mają realne przełożenie na to, czy w Polsce utrzymują się miejsca pracy w przemyśle, czy pieniądze zostają w krajowej gospodarce, czy dana branża w ogóle ma szansę się rozwijać, zamiast być całkowicie zdominowana przez import.

Firma zatrudniająca ponad 500 osób w jednym mieście, produkująca od blisko 70 lat, eksportująca do 30 krajów i posiadająca status największego producenta regałów metalowych w Europie, to nie jest byle jaki gracz. To realny dowód na to, że polski przemysł metalowy potrafi konkurować na europejskim, a nawet globalnym poziomie, nie tylko ceną, ale i jakością oraz skalą.

Oczywiście, nikt nie musi robić z zakupu regału do piwnicy kwestii patriotycznej. Ale skoro i tak trzeba coś kupić, a ceny są zbliżone, to chyba warto wiedzieć, że za marką Metalkas stoi konkretna fabryka w Bydgoszczy, konkretni ludzie przy maszynach i konkretna, kilkudziesięcioletnia historia, a nie anonimowy kontener płynący przez pół świata. Dla mnie ta świadomość zmieniła sposób patrzenia na z pozoru banalny zakup, a mój regał stoi w piwnicy równo, solidnie i bez śladu rdzy, więc chyba mogę powiedzieć, że wyszedłem na tym podwójnie dobrze.

Z firmy handlowej do produkcyjnej - historie polskich firm

 

Wyobraź sobie garaż, wynajętą kawalerkę albo mały pokoik biurowy gdzieś na obrzeżach miasta. Skrzynka faksów, telefon, może komputer z modemem. Tak zaczynała się większość polskich firm na początku lat 90. Import z Zachodu, sprzedaż tego, czego w Polsce po prostu jeszcze nie było. Od pamięci komputerowych, przez zabielacze do kawy, po odtwarzacze DVD. Kapitalizm dopiero raczkował, a każdy, kto miał trochę sprytu i znajomość języków obcych, mógł zarobić na przywożeniu towaru zza granicy.

Ale prawdziwa historia zaczyna się później. W momencie, w którym część tych handlowców, bo przecież nie od razu przedsiębiorców w pełnym tego słowa znaczeniu - postanowiła zrobić coś dużo bardziej ryzykownego. Zamiast sprzedawać cudze produkty, zbudować własną fabrykę. Zainwestować pieniądze, których często jeszcze nie było, w halę produkcyjną, linie montażowe, ludzi do przeszkolenia. To jest moment, w którym firma handlowa przestaje być tylko pośrednikiem, a staje się częścią realnej gospodarki - płaci podatki od produkcji, zatrudnia inżynierów, buduje know-how, które zostaje w kraju.

W tym artykule przyjrzymy się pięciu polskim firmom, które odważyły się na ten skok. Każda robiła to w innej branży, w innym momencie i z innym budżetem, ale wszystkie łączy jedno. Zamiast zostać przy prostszym modelu biznesowym, zdecydowały się na budowę własnej produkcji w Polsce.

Wilk Elektronik i marka GOODRAM - jedyna fabryka pamięci w Europie

źródło: goodram.com

Zacznijmy od historii, która dla wielu osób interesujących się elektroniką jest już właściwie legendą. Wiesław Wilk założył swoją firmę w Tychach w 1991 roku. Na start zajmowała się wyłącznie dystrybucją. Sprowadzaniem pamięci komputerowych od zagranicznych producentów i sprzedażą ich na polskim rynku. I trzeba przyznać, że szło to bardzo dobrze. Już w połowie lat 90. Wilk Elektronik stał się największym dystrybutorem modułów RAM w kraju, a pod koniec dekady niemal 70% pamięci sprzedawanej w Polsce pochodziło właśnie z tej firmy.

Można by pomyśleć, że taki wynik to już szczyt marzeń. Ale w 1999 roku spółka przekształciła się w spółkę akcyjną, a kilka lat później zapadła decyzja, która zmieniła wszystko. W połowie 2003 roku firma przeniosła swoją siedzibę z Tychów do Łazisk Górnych na Śląsku. Kupiono tam zakład po wcześniej zbankrutowanym przedsiębiorstwie. Budynek wymagał gruntownego remontu i modernizacji, ale to właśnie tam miała powstać pierwsza w tej części Europy fabryka pamięci komputerowych.

Decyzja o własnej produkcji nie była oczywista. Konkurenci patrzyli na to z przymrużeniem oka - w końcu produkcja podzespołów komputerowych kojarzyła się wtedy niemal wyłącznie z Azją. Ale w Łaziskach Górnych, jeszcze w tym samym 2003 roku, ruszyła produkcja pierwszych modułów RAM pod marką GOODRAM. Już w pierwszym roku sprzedano blisko 400 tysięcy sztuk, jak na debiut, wynik naprawdę imponujący.

Co ciekawe, start produkcji wspomogła współpraca z niemiecką firmą Qimonda (wcześniej częścią koncernu Siemens), która działała jeszcze wtedy w Europie. Dzięki temu podstawowe komponenty do produkcji modułów można było sprowadzać z Europy, a nie z odległej Azji, to znacznie ułatwiło logistykę na starcie.

Od tego momentu firma konsekwentnie poszerzała swoją ofertę. W 2006 roku pojawiły się pendrive'y i karty pamięci. Dwa lata później nawiązano strategiczną współpracę z japońskim gigantem technologii flash - Toshibą (dziś działającą pod marką Kioxia), co dało Wilk Elektronik status strategicznego partnera tej marki w Europie. Pod koniec 2009 roku w fabryce uruchomiono pierwszą w tej części kontynentu w pełni zautomatyzowaną linię produkcji pamięci USB.

Kolejne lata przyniosły dalszy rozwój. W 2013 roku, z okazji dziesięciolecia marki GOODRAM, firma zainwestowała milion euro w nowoczesne maszyny do montażu powierzchniowego serii Panasonic NPM-D2, które jako pierwsze tego typu urządzenia trafiły do Europy właśnie dzięki tej inwestycji. W tym samym mniej więcej okresie do oferty dołączyły dyski SSD, a wkrótce potem powstała osobna linia produktowa dla entuzjastów i graczy marka IRDM.

Fabryka w Łaziskach Górnych rozrosła się z początkowych 3 tysięcy metrów kwadratowych do ponad 5300 m², a w 2022 roku ruszyła kolejna rozbudowa, warta około 20 milionów złotych. Dziś to wciąż jedyny zakład w Europie, w którym powstają konsumenckie moduły RAM, nośniki flash i dyski SSD z komponentami dostarczanymi przez takich gigantów jak Samsung, SK Hynix czy Micron, montowanymi jednak w całości na polskiej ziemi. Eksport odpowiada dziś za ponad 70% obrotów firmy, a produkty z logo GOODRAM trafiają do klientów w całej Europie, a także do Azji i Afryki.

Warto dodać, że firma nie ograniczyła się do elektroniki konsumenckiej. Marka GOODRAM Industrial dostarcza pamięci przemysłowe odporne na skrajne temperatury i wilgotność, które trafiają m.in. do pralek, automatów paczkowych, terminali płatniczych czy branży motoryzacyjnej, czyli tam, gdzie awaria zwykłej pamięci może być naprawdę kosztowna.

CMI (dawniej CM International) - od kosmetycznych gadżetów do produkcji kontraktowej

Drugi przykład to firma, która swoją drogę od handlu do produkcji przeszła w zupełnie innej branży - urządzeń elektronicznych dla przemysłu kosmetycznego, medycznego i AGD.

Spółka, znana dziś jako CMI S.A. (wcześniej działająca pod nazwą CM International), zaczynała swoją działalność produkcyjną w 2011 roku w Bykowie pod Wrocławiem. To był skromny początek - niewielki wynajmowany budynek, kilka biur, garstka ludzi. Firma stawiała wtedy na własną markę urządzeń kosmetycznych, sprzedawanych do gabinetów piękności i salonów beauty.

Prawdziwy przełom przyszedł w 2014 roku, kiedy firma przeniosła się do Szpaczej. To właśnie tam powstała pierwsza opatentowana technologia własna oraz nowa linia urządzeń SMART. Ale najważniejszy moment w historii spółki to rok 2017 i przeprowadzka na ulicę Miłoszycką. Wtedy firma zaczęła świadczyć usługi kontraktowego producenta (tzw. contract manufacturing) dla innych marek. To fundamentalna zmiana modelu biznesowego: zamiast tylko sprzedawać własne produkty, firma zaczęła produkować urządzenia na zlecenie zewnętrznych klientów, przejmując pełną odpowiedzialność za cały łańcuch dostaw, od pozyskania komponentów, przez montaż, po pakowanie i dostawę gotowego produktu.

Od 2020 roku siedziba i główny zakład produkcyjny firmy znajdują się w Wilczycach, również pod Wrocławiem. Dziś CMI projektuje i produkuje urządzenia dla wielu branż - od sprzętu medycznego, przez małe AGD (suszarki i prostownice do włosów, ładowarki samochodowe, ekspresy do kawy, automaty vendingowe), po sprzęt kosmetyczny, na którym firma zbudowała swoją pierwotną reputację. Cały proces od pomysłu, przez projekt techniczny, prototyp, aż po masową produkcję i kontrolę jakości, odbywa się pod jednym dachem, w Polsce.

To dobry przykład tego, jak firma może przejść nie tylko z handlu do produkcji, ale też z modelu "sprzedajemy pod własną marką" do znacznie bardziej dojrzałego modelu produkcji kontraktowej dla innych, co w praktyce oznacza dywersyfikację ryzyka biznesowego i stabilniejsze podstawy do dalszego rozwoju fabryki.

Maspex z Wadowic - od zabielaczy do kawy po imperium spożywcze

źródło: maspex.com

Jeśli szukać najbardziej spektakularnej transformacji z handlu na produkcję w polskiej historii gospodarczej, trudno o lepszy przykład niż Maspex. Firmę założyła piątka przyjaciół ze studiów - Krzysztof Pawiński, Zdzisław Stuglik, Jerzy Kasperczyk, Sławomir Rusinek i Zdzisław Szczur. Wszyscy późniejsi laureaci prestiżowych rankingów najbogatszych Polaków.

Początek był bardzo skromny i, można powiedzieć, typowy dla tamtych czasów transformacji ustrojowej. Maspex zaczynał od zwykłego importu z Niemiec. Sprowadzano zabielacze do kawy. Pierwszym wielkim problemem był brak kapitału. Żeby w ogóle ruszyć z biznesem, trzeba było przekonać niemieckich dostawców, by dawali towar na kredyt kupiecki. Udało się to dzięki Krzysztofowi Pawińskiemu, który świetnie mówił po niemiecku, nauczył się tego jeszcze na stypendium w Niemczech w latach 80.

Kiedy wspólnicy postanowili zacząć własną produkcję, pojawił się kolejny problem to brak know-how. Jak produkować tanio i dobrze herbatki rozpuszczalne, a potem zabielacze do kawy i kakao? Rozwiązanie znaleziono, zapraszając do grona wspólników Petera Kramera, niemieckiego technologa żywności, który do dziś jest współwłaścicielem grupy. Ale najważniejsze że kapitał jest w przeważającej części - polski.

Prawdziwy rozwój produkcyjny nastąpił jednak dzięki strategii budowania i przejmowania marek. Wspólnicy szybko zauważyli, że w branży spożywczej najważniejsze są rozpoznawalne marki. Trzeba je albo stworzyć od zera, albo (co szybsze) kupić razem z gotową infrastrukturą produkcyjną. Pierwszym takim krokiem był Kubuś. W 1996 roku Maspex kupił firmę Polska Żywność z Olsztynka, producenta tego popularnego napoju dla dzieci. W 1999 roku do grupy dołączył producent napojów Tymbark, a w 2003 roku - producent makaronów Lubella.

Firma z Wadowic nie zatrzymała się na polskim rynku. Zaczęła przejmować zagraniczne zakłady produkcyjne o ugruntowanej pozycji rynkowej. W grudniu 2004 roku kupiła produkcję soków od czeskiej firmy Walmark wraz z popularną na rynku czeskim i słowackim marką Relax. Niedługo potem przejęła węgierski Olympos (wicelider rynku soków i nektarów na Węgrzech), a rok później bułgarski Queen's - trzeciego producenta soków w tym kraju.

Firma inwestowała też w logistykę, która wspiera całą sieć produkcyjną. W 2009 roku uruchomiono Centrum Logistyczne M-Logistic w Tychach. Na terenie o powierzchni 30 tysięcy metrów kwadratowych powstał magazyn wysokiego składowania mogący pomieścić niemal 55 tysięcy palet.

Dziś Maspex to jedna z największych grup spożywczych w Europie Środkowo-Wschodniej, z rocznymi przychodami liczonymi w miliardach złotych i zakładami produkcyjnymi rozsianymi po kilku krajach regionu. Ale wszystko zaczęło się od pięciu kolegów, którzy nie mieli pieniędzy nawet na pierwszą partię towaru i musieli błagać niemieckich kontrahentów o kredyt kupiecki.

Manta - polskie telewizory składane w łódzkiej fabryce

Manta to marka, która wzbudza dziś raczej mieszane uczucia wśród polskich konsumentów elektroniki. Z jednej strony kojarzona z budżetowym sprzętem, z drugiej niewątpliwie z rynkowym sukcesem i historią, która w polskich realiach jest naprawdę nietypowa.

Firma powstała w Warszawie w 1998 roku. Jej założyciel, Bogdan Wiciński, miał wtedy zaledwie 23 lata. Pierwsze biuro (jednocześnie pełniące funkcję magazynu) to zaledwie 20 metrów kwadratowych w wynajętej kawalerce. Pierwszym produktem firmy była przystawka do konsol Pro Action Replay, a zaraz potem specjalna kierownica z dźwignią biegów i hamulcem ręcznym do gier komputerowych i konsolowych.

Manta rozwijała się bardzo szybko, poszerzając asortyment o odtwarzacze DVD (w szczytowym momencie sprzedano ich niemal 6 milionów sztuk. Można śmiało powiedzieć, że co drugi dom w Polsce oglądał filmy właśnie na sprzęcie tej marki), nagrywarki, akcesoria komputerowe, wyświetlacze LCD czy nośniki danych HAWK, które w pewnym momencie zdobyły ponad połowę polskiego rynku płyt CD-R.

W 2004 roku firma wypuściła na rynek Mantę MOB60, pierwszy polski telefon komórkowy, model z klapką, bez aparatu, ale za to z czasem czuwania przekraczającym sześć dni. Później do oferty dołączyły dekodery telewizji naziemnej DVB-T (sprzedano ich dwa miliony sztuk), a od 2013 roku również smartfony.

Ale najważniejszy krok w stronę produkcji Manta zrobiła w 2011 roku, wchodząc w segment telewizorów LED 3D. Wtedy właśnie podpisano umowę z singapurskim koncernem Flextronics - jednym z największych na świecie kontraktowych producentów elektroniki, obecnym w branży od 1961 roku (firma powstała w Dolinie Krzemowej w Kalifornii). Flextronics prowadzi w Łodzi dużą fabrykę montażową, w której zaczęto składać telewizory dla polskiej marki.

Proces produkcji w łódzkim zakładzie wygląda tak: najpierw do fabryki trafia panel przedni, do którego dokładana jest płyta LCD i blachy montażowe pod pozostałe komponenty. W kolejnych etapach montuje się głośniki, zasilacz, przełącznik zasilania, płytę główną, okablowanie oraz tylną obudowę. Na koniec naklejane są etykiety i numer seryjny. Gotowe telewizory przechodzą serię testów na przepięcia, wygrzewanie, sprawdzenie wejść antenowych i wyjść telewizyjnych, a w przypadku modeli 3D także testy funkcji przestrzennego obrazu.

W ciągu pierwszych dwóch lat produkcji w Łodzi (2011-2013) powstało ponad 100 tysięcy telewizorów marki Manta, o przekątnych od 15 do 50 cali. Zgodnie z zapewnieniami samego założyciela firmy, produkcja w Polsce okazała się szybsza i lepsza jakościowo niż zlecanie jej do fabryk w Chinach. W kolejnych latach firma zapowiadała inwestycje rzędu 10 milionów złotych w rozbudowę mocy produkcyjnych łódzkiego zakładu oraz w utworzenie własnego centrum badawczo-rozwojowego.

Warto przy tym zaznaczyć uczciwie i tak wypada to powiedzieć wprost, że sam montaż telewizorów odbywa się w fabryce należącej formalnie do Flextronics, a nie bezpośrednio do Manty. To model współpracy, w którym polska marka zleca produkcję zagranicznemu kontraktowemu producentowi, ale robi to na terenie Polski, u polskich pracowników, zamiast wysyłać zlecenie do Azji. Dzięki temu telewizory mogą nosić oznaczenie "made in Poland", a produkcja napędza lokalny rynek pracy. W regionie łódzkim, gdzie podobne montownie prowadzą też inni światowi giganci, jak LG czy Sharp.

Green Cell - od baterii do laptopów po własną fabrykę akumulatorów rowerowych pod Krakowem

źródło: greencell.global

Ostatnia historia w naszym zestawieniu jest zarazem najświeższa. Green Cell to marka założona w Krakowie w 2013 roku przez Pawła Ochyńskiego. Na starcie firma zajmowała się przede wszystkim produkcją i dystrybucją drobnych akcesoriów do elektroniki mobilnej - baterii zamiennych do laptopów i telefonów, powerbanków, ładowarek czy kabli USB.

Model biznesowy w pierwszych latach opierał się głównie na sprzedaży internetowej. Firma prowadziła własne sklepy (Świat Baterii, Battery Empire) oraz współpracowała z dystrybutorami w całej Europie. W 2016 roku Green Cell zaczął sprzedawać swoje produkty na dużych zagranicznych platformach, takich jak Amazon czy eBay, co pozwoliło szybko zbudować rozpoznawalność marki poza granicami kraju. Rok później firma zaprezentowała się na międzynarodowych targach elektroniki CEBIT w Niemczech. Wzrost przychodów firmy w tym okresie był imponujący. Według danych rankingu Financial Times, w latach 2014-2017 średnioroczna dynamika wzrostu przychodów (CAGR) wyniosła prawie 98%.

Prawdziwy zwrot w stronę produkcji nastąpił jednak dopiero kilka lat później, wraz z boomem na elektromobilność. Firma dostrzegła rosnący rynek rowerów elektrycznych (e-bike) i postanowiła nie ograniczać się do sprzedaży gotowych baterii sprowadzanych z zagranicy, tylko zbudować własny zakład produkcyjny.

Fabryka powstała w Balicach pod Krakowem, a jej uruchomienie było możliwe dzięki inwestycji rzędu 12 milionów złotych. Co ciekawe, cały projekt zakładu i proces montażu firma zaprojektowała samodzielnie, bez korzystania z gotowych rozwiązań zewnętrznych. Docelowa zdolność produkcyjna zakładu została ustalona na poziomie do 50 tysięcy baterii rocznie. Produkcja objęła baterie wyposażone w system BMS (Battery Management System) zarządzający procesem ładowania i rozładowania, wykorzystujące ogniwa od sprawdzonych dostawców.

Z czasem oferta była poszerzana o kolejne typy akumulatorów, w tym baterie typu silverfish - uniwersalny format montowany w bagażniku lub tylnej części ramy roweru, szczególnie popularny wśród kurierów rowerowych korzystających z rowerów cargo, ze względu na możliwość szybkiej wymiany baterii i powrotu na trasę bez długiego oczekiwania na ładowanie. Zakład produkcyjny Green Cell mieści się dziś w Skawinie pod Krakowem, gdzie firma zatrudnia sporą część swojego ponad 200-osobowego zespołu (resztę stanowią pracownicy siedziby głównej w Krakowie).

Co istotne, decyzja o produkowaniu baterii w 100% w Polsce dała firmie pełną kontrolę nad całym procesem od projektu opracowywanego przez własny dział badawczo-rozwojowy, przez dobór i transport komponentów, składanie pakietów, aż po testy końcowe, pakowanie i wysyłkę bezpośrednio z zakładu. Founder firmy podkreślał, że własna fabryka to element długofalowej strategii. Marka zaczynała od sprzedaży gotowych baterii i akcesoriów mobilnych, ale już kilka lat wcześniej postawiła na samodzielne projektowanie i produkcję, chcąc budować własne know-how zamiast być zależną wyłącznie od azjatyckich dostawców.

Green Cell prowadzi dziś sprzedaż w kilkudziesięciu krajach świata, a firma poza rowerowymi akumulatorami, rozwija także segment energetyki odnawialnej oraz elektromobilności, w tym mobilne ładowarki do samochodów elektrycznych.

Co łączy te wszystkie historie?

Patrząc na te pięć przykładów, widać kilka powtarzających się wzorców. Po pierwsze, każda z tych firm zaczynała od stosunkowo prostego modelu - kupić gotowy towar za granicą i sprzedać go drożej w Polsce, wykorzystując lukę rynkową, która powstała po transformacji ustrojowej albo po prostu wraz z pojawieniem się nowych technologii i potrzeb konsumenckich.

Po drugie, decyzja o budowie własnej produkcji nigdy nie była łatwa ani oczywista. Wymagała kapitału, którego często brakowało, oraz know-how, którego trzeba było się uczyć, czasem od zagranicznych partnerów (jak w przypadku Wilk Elektronik i współpracy z Qimondą czy Toshibą, albo Maspexu i niemieckiego technologa żywności), a czasem metodą prób i błędów, budując kompetencje we własnym zakresie.

Po trzecie - i to chyba najważniejsza lekcja, przejście z handlu na produkcję prawie zawsze oznaczało realną korzyść dla polskiej gospodarki. Nowe miejsca pracy w regionach, które czasem wcale nie kojarzą się z przemysłem zaawansowanych technologii (Śląsk, okolice Krakowa, Łódź, Dolny Śląsk), nowe podatki płacone lokalnie, transfer wiedzy technologicznej, a przede wszystkim większa niezależność od zagranicznych łańcuchów dostaw, co po doświadczeniach pandemii i wojny w Ukrainie okazało się mieć znaczenie strategiczne, a nie tylko biznesowe.

Warto też zauważyć, że skala tych inwestycji bywa bardzo różna. Wilk Elektronik zainwestował miliony złotych w rozbudowę fabryki pamięci, budowanej przez ponad dwie dekady. Green Cell postawił swój zakład za kilkanaście milionów złotych w zaledwie kilka lat od decyzji o rozpoczęciu produkcji. Maspex budował swoje imperium spożywcze głównie poprzez przejęcia gotowych zakładów produkcyjnych w regionie, a nie budowę od zera. Manta zdecydowała się na model pośredni - zlecanie produkcji zagranicznemu kontraktowemu producentowi, ale na terenie Polski. Każda z tych dróg jest inna, ale wszystkie prowadzą do tego samego celu - większej wartości dodanej tworzonej w kraju, zamiast zostawiania jej u zagranicznych producentów.

Polska gospodarka wciąż potrzebuje więcej takich historii. Bo choć import gotowych produktów bywa łatwiejszy i tańszy na krótką metę, to właśnie firmy, które zdecydowały się zainwestować we własne fabryki, budują trwałą wartość dla siebie, dla swoich pracowników i dla całego kraju.